Allah, (haşa) kendisini sınırlıyor mu?

Lütfenlog in or register to like posts.
Yazı
Sual Detayı

​Allah (c.c.)’ın mantık kurallarına her ne kadar uymak zorunda olduğundan değil de bu şekilde istediğinden dolayı yarattığı mantık kurallarına uygun şekilde yaratması kendisini (haşa) sınırladığı anlamına gelmez mi? Kendisini sınırlamış olmuyorsa bu Ne Gibi olmuyor?

Yanıt
Yanıt

Kıymetli kardeşimiz,

– Allah bazı mantık kurallarına nazaran hareket ediyorsa, bu beşeri mantık kurallarını göz önünde bulundurduğu için değildir. Tersine, öncesiz hikmeti bunu öngördüğü içindir.

– Hiçbir mantık kuralı ve mantık sahibi yokken Allah tüm varlıkları o hikmet ölçülerine nazaran yaratmıştır. Dolayısıyla, beşeri mantık kuralları ortada yokken Allah her şeyi o öncesiz hikmetine uygun yarattığı şeklinde, insanoğlunun aklını da o aklın ön görmüş olduğu mantık kurallarını da Allah yaratmıştır. 

– Allah’ın mantık kurallarına nazaran hareket ettiğini kabul etmek, bu kuralların öncesiz olduklarını kabul etmek anlamına gelir. Bunun yanlışlığı ortadadır.

– Bununla birlikte, Allah’ın sıfatları mütedahil daireler şeklinde iç içe tecelli eder. Değişik sıfatların değişik tecellileri vardır. Bu değişik tecellilerdeki icraatın değişik olması bir sınırlama değildir.

Örneğin, bir varlığı yaratan Allah’ın buradaki adı Halıktır. Sadece yaratma eylemi, hem ilme, hem hikmete, hem kudrete  hem görmeye, hem takdir etmeye,  hem iradeye ihtiyacı vardır. Onun için bu tek eylemde değişik isim ve sıfatların tecellileri vardır.

Buna nazaran, bu yaratma eyleminin gerçekleşme etmesi için birbirini sınırlayıcı ilahî tecellilerin varlığına gereksinim vardır.  Örneğin, kudret yaratırken, öncesiz ilmin ön görmüş olduğu program çerçevesinde, Mukaddir isminin çizdiği ölçü ve  takdire nazaran ölçüp biçerek yaratır.  

Fakat bunlar Allah’ı sınırlamaz. 

– Bir örnek ile mevzuyu anlamayı kolaylaştırmakta yarar vardır. Örneğin; Yüz kiloyu kaldıracak güce haiz olan bir kimse, gerektiği süre yalnız bir kiloyu kaldırır(Mesela evine bir kilo peynir götürür). Bir kiloyu kaldırması, onun yüz kiloyu kaldıracak enerjisini sınırlandırmamıştır. Bu fark kudret sahibinin kuvvetini değil, ağırlığı olan nesnenin sınırlandırılmasından ileri gelir. 

Bediüzzaman’ın şu  ifadelerinde mevzumuza ışık tutan ipuçları bulabilirsiniz.

“Ezel Ebed Sultanı olan Rabb-ül Âlemîn için, rububiyetinin mertebelerinde ayrı ayrı, fakat birbirine bakar şe’n ve namları ve uluhiyetinin dairelerinde başka başka, fakat birbiri içinde görünür isim ve nişanları ve haşmet-nüma icraatında ayrı ayrı, fakat birbirine benzer temessül ve cilveleri ve kudretinin tasarrufatında başka başka, fakat birbirini ihsas eder ünvanları var. Ve sıfatlarının tecelliyatında başka başka, fakat birbirini gösterir mukaddes zuhuratı var. Ve ef’alinin cilvelerinde çeşit çeşit, fakat birbirini ikmal eder hikmetli tasarrufatı var. Ve rengârenk san’atında ve mütenevvi’ masnuatında çeşit çeşit, fakat birbirini temaşa eder haşmetli rububiyatı vardır.”

“Bununla birlikte kâinatın herbir âleminde, herbir taifesinde, esma-i hüsnadan bir ismin ünvanı tecelli eder. O isim o dairede hâkimdir. Başka adlar orada ona tâbi’dirler, bir ihtimal onun zımnında bulunurlar. Hem mahlukatın herbir tabakasında azca ve oldukca, minik ve büyük, özgü ve âmm her birisinde özgü bir tecelli, özgü bir rububiyet, özgü bir isimle cilvesi vardır. Kısaca, o isim herşeye çevre ve âmm olmasına rağmen öyleki bir kasd ve ehemmiyetle bir şeye teveccüh eder; güya o isim yalnız o şeye hastır.”

“Hem bununla birlikte Hâlık-ı Zülcelal, herşeye yakın olmasına rağmen, yetmiş bine yakın nuranî perdeleri vardır. Meselâ: Sana tecelli eden Hâlık isminin mahlukıyetindeki cüz’î mertebesinden tut, tâ tüm kâinatın Hâlıkı olan mertebe-i kübra ve ünvan-ı a’zama kadar ne kadar perdeler bulunduğunu benzetme edebilirsin. Demek tüm kâinatı arkada bırakmak şartıyla mahlukıyetin kapısından Hâlık isminin müntehasına yetişirsin, daire-i sıfâta yanaşırsın.” (Sözler, 332- 333)

Merhaba ve yakarma ile…
Sorularla İslamiyet

HacıYusuf tarafınca Pa, 11/08/2019 – 20:01 tarihinde gönderildi

Reactions

0
0
0
0
0
0
Already reacted for this post.

Reactions

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir