Tanrı zamandan münezzeh olduğu hâlde, “Rabbinin katında bigün, saydıklarınızdan bin yıl gibidir.” mealindeki ayeti iyi mi izah edersiniz? Kur’an ayetlerinde geçen “gün” deyimi hangi anlamlara gelmektedir?


Sual Detayı
Yanıt
Yanıt

Kıymetli kardeşimiz,

“Rabbinin katında bigün” ifadesi, dönemin Tanrı’ı da kuşattığı anlamına gelmez.

Ayetlerde geçen “İndellah = Tanrı katında” yada “inde rabbike = Rabbinin katında” şeklinde ifadelerden, insanoğlu için gayb sayılan alemleri idrak etmek gerekir. Bu alemler kimi zaman ahiret alemleri olabildiği şeklinde, kimi zaman bizim için görünmez özelliğe haiz olan göklerdeki alemler de olabilir.

İşte “eyyam-ı Kur’aniye” olarak da tabir edilen “bin, elli bin senelik” vakit mefhumu, o alemlerdeki cisimlerin hareketlerden meydana gelen vakit dilimleridir. Dünyadaki –yerküresinin güneşin çevresinde dolaşmasından meydana gelen- vakit mefhumu Tanrı’ı kuşatmadığı şeklinde, göklerdeki öteki bazı cisimlerin, yörüngelerinde dolaşmalarından meydana gelen vakit mefhumu da Tanrı’ı kuşatmaz.

Fazlaca açık bir gerçektir ki, daima mefhumu belli bazı cisimlerin bulundukları yörüngelerindeki hareketlerinden oluşur. Kısaca vakit da dönemin varlık sebebi olan ilgili cisimler şeklinde sonradan yaratılmıştır. Ezelî olan Tanrı vardı, onunla beraber hiçbir şey yoktu. Ne zamandan ne de mekândan yapıt yoktu.

Yevm (gün) kelimesi Kur’an-ı Kerim’de çeşitli anlamlarda kullanılmıştır.

Gündüz, gece ve gündüzden oluşan 24 saatlik müddet, devir, mutlak vakit vs. Mesela kıyametle ilgili bir âyette

“Yer başka yere, gökler de başka göklere değiştirilmiş olduğu gün…” (İbrahim, 14/48)

ifadesi geçmektedir.

Başka bir âyette ise, kıyamet gününden bahsedilirken “yevmu’l-hulûd / ebedilik günü” ifadesi kullanılır. Böylece, sonsuz bir halde devam edecek olan âhiret hakkında da “yevm” ifadesi kullanılmıştır.

Hac suresi, 47. âyetteki,

“Tanrı katında bigün, sizin saydıklarınızdan bin yıl gibidir.”

Meâric suresi, 4. âyetteki

“Melekler ve Rûh (Cebrail) oraya, miktarı elli bin yıl olan bir günde çıkarlar.”

ifadelerine ulaşınca, ilk olarak şunu belirtmek gerekir ki, bu âyetlerde dönemin izafiliğine (göreli olduğuna) işâret edilmektedir.

Dünyamızın bir günü 24 saat iken, başka gezegenlerin günleri (doğrusu o gezegenin kendi ekseni çevresinde dönüş süresi) daha azca yada daha fazlaca olabilmektedir. Gezegen ve yıldızların çapıyla orantılı olarak günler de uzun olmaktadır. Mesela güneşin bir günü dünyanın bir ayı gibidir.

Dolayısıyla kâinatta bir günü “bin gün” yada “elli bin gün” olan yerlerin olması da söz mevzusudur.

Bu izah, âyetler aynı mevzu ekseninde değerlendirildiği takdirdedir. Sadece âyetleri değişik mevzularla ilgili ele alıp değerlendirmek de mümkündür. Şu şekilde ki, Hac suresindeki âyet, öncesiyle beraber ele alınıp değerlendirildiğinde, alaycı bir tavırla vaad edilen azabın bir an ilkin gelmesini isteyen inkârcılara bir yanıt olarak zikredildiği söylenebilir. Kısaca, onların hafife alarak “aceleyle gelsin de görelim” diye istedikleri azabın hakikatte fazlaca dehşetli bulunduğunu, o azabın bir gününün insana bin yıl şeklinde geleceğini bildirmektedir. Sorun vaktinde dönemin geçmemesi, insana fazlaca uzun gelmesi şeklinde…

adsense

Nitekim Razî ve Maverdî şeklinde müfessirler de bu âyeti açıklarken buna uygun açıklamalar yapmışlardır. Razî bu görüşün âyetin manası ile alakalı açıklamalar içinde en uygunu bulunduğunu anlatmaktadır.

Bu ifade hakkında şu yorumlar da yapılmıştır:

1. Tanrı’ın gökleri ve yeri yarattığı günlerden bigün bin yıl gibidir (Mücahid).

2. Kıyamet günlerinden bir günün uzunluğu, dünya günlerinden bin yıl gibidir. Bu âyet hakkında şu şekilde bir yorumun da uygun olacağı kanaatindeyiz: Bu âyette Yüce Tanrı, müşriklerin aceleciliklerine karşılık, kendisinin Sabûr ve Halîm bulunduğunu bildiren bu şekilde bir ifade zikretmiştir. Kısaca buradaki bin yıl ifadesi Tanrı’ın sabrından ve hilminden kinaye olup acil etmediğini, onları derhal cezalandırmadığını ifade etmektedir…

Gerçekte Tanrı için vakit söz mevzusu değildir. O, zamandan münezzehtir. Geçmiş, gelecek O’nun için şimdiki vakit sayıldığı şeklinde, tüm zamanlar da O’nun için bir ân gibidir.

Meâric suresindeki âyet ise, kâinatta bir günü elli bin gün olan uzay ve vakit boyutlarının varlığına işâret edilmiş olduğu şeklinde, âyet meleklerin göklerde katettikleri mesafelerle de ilgili olup, elli bin senelik uzun mesafeyi bir günde katettiklerini bildirmekte, meleklerin süratine ve Tanrı’ın mülkünün genişliğine işaret etmektedir.

Aşağıda -mealen yer alan- Bediüzzaman Hazretlerinin ifadeleri mevzumuza ışık tutmaktadır:

“Evet, kış günlerinde ve şimal taraflarında gurub ve tulû’ mabeyninde (güneşin doğuşu ve batışı içinde) dört saatlik günden ve bu yerlerde kışta sekiz-dokuz saatten ibaret olan günlerden tut, tâ Güneş’in mihveri üstünde bir aya yakın gününden, (hattâ Kozmoğrafya’nın / Astronominin bildirdiğine nazaran) tâ “Rabb-üş Şi’ra” tabiriyle Kur’an’da namı ilân edilen ve güneşimizden daha büyük olan “Şi’ra” namında öteki bir güneşin bir ihtimal bin seneden ibaret olan gününden, tâ Şems-üş Şümus’un mihveri üstündeki elli bin seneden ibaret bir tek gününe kadar eyyam-ı Rabbaniye vardır.”

“İşte Semavat ve Arz’ın Rabbi, o Şems-üş Şümus ve Şi’ra’nın Hâlıkı hitab etmiş olduğu zaman, o Semavat ve Arz’ın ecramına (gök ve yer cisimlerine) ve âlemlerine bakan kudsî kelâmında, o eyyamları zikreder ve zikretmesi oldukça yerindedir…”

“Bundan dolayı eyyam-ı şer’iyenin dört saatten elli bin seneye kadar hükmü ve şümulü var.“(Barla Lahikası, s. 325)

İlave informasyon için tıklayınız:

– Mearic suresi 4. ayette “Melekler ve Ruh, miktarı ellibin yıl süren bir gün içinde ona çıkar.” denilmiştir. Melekler mekansız olan Rabbimizin yanına nasıl çıkıyorlar?

Merhaba ve yakarış ile…
Sorularla İslamiyet

furkankurt1 tarafınca Pa, 29/05/2011 – 00:18 tarihinde gönderildi

adsense

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Tanrı zamandan münezzeh olduğu hâlde, “Rabbinin katında bigün, saydıklarınızdan bin yıl gibidir.” mealindeki ayeti iyi mi izah edersiniz? Kur’an ayetlerinde geçen “gün” deyimi hangi anlamlara gelmektedir?

Ne OLuşturmak Istiyorsunuz
Standart Soru
Kişilik testi gibi sorular hazırlayabilirsiniz.
Resimli Soru
Bilgi testi. Sorularla bilgi ölçümü yapın.
Anket
Etkili ve görsel anketler hazırlayabilirsiniz.
Makale
Başka sitelerden verileri kolayca entegre ederek listeler hazırlayabilirsiniz
Liste
Etkileyici Yazılar Oluşturabilirsiniz
Oylama Listesi
Kullanıcılar oluşturduğunuz içerikleri puanlayarak en iyi içeriği öne çıkarabilirsiniz.
Caps
Caps Resminizi seçip yükleyin
Görüntü
Resim veya Hareketli Resim
Gif
Hareketli Resimlerle etkileyici listeler oluşturabilirsiniz.