Freudçuluk Nedir ? İlmi Geçerliliği Var mıdır ?


Yanıt
Yanıt

Kıymetli kardeşimiz,

Freudçuluk Nedir ? İlmi Geçerliliği Var mıdır ? freudFreud, 1856 senesinde Avusturya’da hayata merhaba dedi. Tüccar olan babası, iki çocuğunun olduğu ilk evliliğinden sonrasında, 40 yaşlarındayken 20 yaşındaki bir kızla ikinci evliliğini yapmıştı. Freud, Yahudi idi. Siyonizme inanıyordu. Çocukluğu ve gençliği, Yahudilere karşı o zamanki aşağılayıcı muamelelerle geçti. Babası da kendisine meydana getirilen küçültücü hareketleri oğluna konu alıyor ve onu kinlendiriyordu. Freud bu telkinlerle, Yahudi olmayanlara karşı intikam hırsı ile büyüdü.

Nörotik (bir çeşit ruh hastası) bir annenin baskısı altında yaşayan bir genç kızla nişanlandı. Nişanlı geçirdiği beş yıl şeklinde uzun bir süre süresince, ailevî ve dinî baskı neticesi, cinsî eziklik ve durgunluk acıları çekti.

Birlikteliği esnasında ise mutsuzdu, cinsî yönden tatminsizdi. Kendisini yalnız hissediyordu. Evliliğini bitirmek istiyor, fakat durumu, Yahudi oluşu ve başka sebepler, buna mâni oluyordu.

Freud, ilkin ruhî hastalıkların çocuklukta tecavüze uğramakla ortaya çıktığını iddia etti. Sonradan bu şahısların hastalıklarından dolayı hayal gördüklerini farkedince, bu ilk teorisinden vazgeçti.

Doktorluğu esnasında, Anna adındaki nörotik bir kızı teferruatlı bir halde incelem etti. Bu kızın eziklik duyduğu bir ekip cinsî meseleleri vardı.

Freud’un yüksek zekâsı ve Yahudi tabiatı, aşağılanma içinde şekillenen ruhî yapısı; insanlardan intikam alma arzusu ve tatminsizliği ile birleşince, kızın cinsî kaynaklı hasta bulunduğunu iddia etti ve bu görüşünü tüm nörozlara (bir çeşit ruhî hastalık) uyguladı.

Sonrasında bu mekanizmanın pisikozlarda ve düzgüsel insanlarda da geçerli bulunduğunu ileri sürdü. Kurduğu teoriye ruh çözümü adını verdi. Bu teoriye nazaran; insanların tüm davranışları, hattâ çocuğun annesine bağlılığı ve sevgisi, hep cinsî hazza yönelikti. Nöroz, psikoz şeklinde ruhî hastalıklar, cinsî isteklerin doyurulmamasına ve bastırılmasına bağlanıyordu.

Freud, tesbitlerini ufak bir hasta grubuna dayandırıyordu ve çalışmalarında ilmîlikten uzak, kontrollü olmayan gözlem metodlarını kullanmıştı. En rahat bir işi gereksiz ayrıntılarıyla karmaşık bir halde ele alıyor, mevcut olmayan sorun ve sırları keşfediyordu. Kendi teorisini desteklemek için en ince ve en acayip ayrıntılar üstünde duruyordu.

Toplumsal ilimler, spekülasyonlara (uydurma fikirler) açıktır. Tabiî ilimlerdeki şeklinde katı kâideler yoktur. Toplumsal bir hâdise, birkaç türlü izah edilebilir. Bir ihtimal hepsi yanlıştır, bir ihtimal hepsinin doğru olan bir yanı vardır. Doğru olanı ispatlamak da, yanlış olanı çürütmek de bir çok vakit mümkün olmaz. Bu yüzden tarih süresince her felsefeci, kendi şahsiyet, yaşam seçimi, karmaşık ve saplantılarına nazaran bir görüş ortaya atabilmiştir.

Neslin devamı için zarurî olan cinsîliğin, muhakkak ki önemi vardır ve bozukluğu da, bazı rahatsızlıklara sebep olabilir. Fakat Freud, cinsîliği kendi ruhî yapısı, tatminsizliği ve Yahudi tabiatıyla tüm ruhî hastalıklara ve giderek düzgüsel insanlara uygulama etmiştir.

Freud’un teorisine nazaran çocuk, tam bir cinsî sapıktır. Dünyada malum tüm sapıklıkları; dönem dönem çocuğa mâletmiştir. Bu teoride çocuk ilk yaşlarında meme emerken cinsî haz duyar (oral evre). Sonrasında cinsî hazzı (1-3 yaş) dışkı halletmeye kayar (anal faz). Daha sonraki dönemde ise cinsiyetinin farkına varır. Erkekse annesine gönül verir. Babasını râkip sayarak düşman olur. Babasının ona zarar verebileceğinden (iğdiş) korkarak bu sefer babasına saygı ve hayranlık duymağa adım atar. Buna Oedipus kompleksi adını verir. Tüm insanların şahsiyetlerinin teşekkülünde bu kompleksi tesirli görür. Ruh hastalıklarının, ahlâkın ve dinin, bu kompleksin saplantısından ortaya çıktığını iddia eder. Fakat bu takılmanın niçin ve iyi mi bulunduğunu ve bazı kimselerde niçin meydana geldiğini izah edemez.

Freud, bu acayip ve mantık dışı iddialarını bir Yunan efsanesine dayandırır. Bu efsanede bilmeden babasını öldüren Oedipus, gene bilmeden anası ile evlenir ve kral olur. Anası bulunduğunu öğrenince de üzüntüsünden gözlerini oyar ve o diyârı terkeder.

İşin dikkat çekici yanı, bu sapık efsanenin kahramanı Oedipus’un gerçeği öğrendiğinde kendisini cezalandırmasına karşın, Freud’un bunu kendi görüşleri doğrultusunda saptırıp yorumlaması ve bu sapıklığı tüm insanlığa mâlederek âdeta insanlardan intikam almasıdır.

Freud, yalnız iptidai insanları ruh sağlığı yerinde olarak görüyordu. Şu sebeple bu insanoğlu içgüdü dürtülerini bastırma, engelleme ve yüceltme gereği duymadan doyurabilmekteydi. Modern antropologlar bunun bu şekilde olmadığını göstermişler ve Freud’un bu iddiasında da isabet etmediğini ispatlamışlardır.

Freud’un ölümünden sonrasında bir fazlaca şahıs başıboş ve hayvanca yaşamak için bu hurafelere sarıldılar. O zamanki bozulmuş Hristiyanlığı hakir gören düşünce de, bunu kolaylaştırdı. Böylelikle suçluluk hissi ve vicdan azaplarından kendilerini kurtarıyorlardı. Üstelik tüm bu tarz şeyleri medenî olmak için yaptıklarını söyleyerek kendi kendilerini de aldatıyorlardı. Bu kişilerin ruh çözümü teorisinin yayılmasında büyük rolleri oldu ve giderek Freud’un fikirleri ve cinsî serbestlik cereyanları kitlelere mâloldu.

Freud, bu sapık mekanizmanın kızlarda iyi mi bulunduğunu açıklayamaz.

Freud’dan sonrasında, bu kompleksin meydana gelme yaşından fazlaca ilkin ufak çocuğun kuvvetli bir halde annesine bağlı olduğu ve bu temel bağın kız ve adam çocuklarında ortak görüldüğü, ilim adamlarınca anlaşılmıştır. Adam çocuk daha doğmadan ilkin bir ceninken, anne onun dünyasıdır. Onu sarıyor korur ve besler, doğumdan sonrasında bile durum aynıdır. Annenin yardımı olmadan hayatta kalması imkânsızdır. Onun şefkât dolu alâkası eksilse, ruh sağlığı bozuk olur. Evladı hayata bağlayan ve ona canlılık veren gene annedir. Freud, çocuğun annesine duyduğu bu haklı bağlılığı, cinsî hazla izah etmeye kalktı. Üstelik kız evlatlarının da anneye bağlı oluşuna gözlerini kapadı.

Freud, Oedipus kompleksi teorisini Hans isminde bir çocukta kanıtlama (!) ettiğini ileri sürer. Fakat sonradan meydana getirilen yansız incelemeler, Hans’ın anne ve babasının Freud’un müridi bulunduğunu ve çocuğa bazı şeylerin zorla telkin ettirildiği ve yorumu Freud’un kendi görüşleri doğrultusunda saptırdığı anlaşılmıştır. Çocuk Freud’un iddiasının aksine babasından değil annesinden korkmaktadır. Freud, birçok çocuğun karşılaşacağı ve tedavi gerektirmeyecek hafifçe bir ürkmeyi, teorisi doğrultusunda saptırmıştır.

Freud, yaşamının öteki bölümünde insanoğlunun her davranışını cinsî haz prensibiyle izaha (!) devam etti. Tâ ki, Birinci Dünya Harbi başlayıncaya kadar. Bu sıralar, her yanı harp heyecanı kaplamıştı. İnsanlar acımasızca birbirini öldürüyor, gözler kandan başka şey görmüyordu. Freud, bu durumu cinsî hazla bir türlü açıklayamadı ve bu sefer cinsî hazzın yanına, “saldırganlık dürtüsünü” ekledi. Yâni insan davranışlarının deposu (!) olan şuuraltında, cinsî haz ve saldırganlık (yıkıcılık) dürtüsü bir aradaydı.

Freud’a nazaran yıkıcılık, insanlarda değişmez bir oranda vardı, ya içe (intihara kadar varabilir) yada dışa (adam öldürmeye gidecek şekilde) dönerdi. Fakat sonrasında meydana getirilen istatistikler incelendiğinde, bazı toplumlarda intihar ve cinayetlerin yüksek, bazılarında düşük oluşu göze çarpmış ve Freud’un bu hipotezini de çürütmüştür. Şu sebeple bu dürtü her insanda olsaydı, tüm toplumlarda bu iki fiilin sayıca birbirine yakın olması gerekecekti.

Freud, insanı yıkıcı içgüdüleri denetim altında tutulması ihtiyaç duyulan bir varlık olarak tanıtıyordu. İnsan bencildi, her hareketinin altında cinsîlik yatıyordu.

Tüm nevrotik eğilimler çocukluk döneminden kaynaklanıyordu. Freud insanı, cinsî enerjinin (libido) harekete geçirdiği ve çalıştırdığı bir makine, bir robot olarak görüyordu. Asla şuurlu hareketi yoktu. Şuurlu şeklinde görünen davranışları, bilinç altının bir ürünüydü. İrade, aldatmacaydı. İşin enteresan yanı, insanoğlunun tasarruflarında hür olmadığına, yegâne hâkimin Tanrı olduğuna inanmayan, mistik diyerek karşı çıkanların, bu saçma düşünceyi sahiplenmeleridir.

Freud’un bu fikirlerinde, uzun seneler kokain alışkanlığının da tesirli olduğu ileri sürülmüştür. Freud kokain adlı uyuşturucu maddeyi uzun seneler kullanmıştır. Bu mevzuda araştırma meydana getiren İngiliz tıp tarihçisi E.M. Thornton 1983’de İngiltere’de, bir yıl sonrasında da ABD’de gösterilen “Freudçu Safsata” adlı kitabında, kokainin insana canlı hayaller gördürdüğünü, bu yüzden de Freud’un rüyâlara ehemmiyet verdiğini belirtir. Bu araştırmacı, Freud’un meslek yaşamı süresince gösterdiği kıskançlıkları, hırçınlıkları, başkalarını kendine düşman görmesini, âni bayılmalarını, kalp atışı düzensizliklerini, hâfıza yanılmalarını, âni ve aşırı his değişmelerini hep kokain iptilâsının sonucu olarak görür.

adsense

Freud yaşamının son dönemlerinde, bir fikr-i durağan(durgun) şeklinde ölüm düşüncesi ile ilgilenme illetine tutuldu. 40 yaşına girdikten sonrasında, her gün ölümü düşünür oldu. Ölümden korkusu o denli büyüktü ki, başkasından ayrılırken (tekrardan görüşmek suretiyle) dedikten sonrasında (kim bilir tekrar görmeyeceksiniz) diye ekler olmuştu. Sanki dilinin bir cezası olarak çene kanserine yakalanınca, bu ölüm korkusu daha da arttı. Bu sefer ölüm içgüdüsünden bahsetmeye başladı. Artık ona nazaran yaşamın gizli saklı gâyesi ölümdü ve bu sebeple insanoğlunun ölmek zorunda olma düşüncesi de, ölüm korkusunu hafifletmeye çalışan bir teselli şekliydi. Derken 1939 senesinde Londra’da hesap âlemine göçtü.

Freud’ un Teorisi Ruh çözümü İflas mı Etti ?

Freud’un teorisi, çeşitli ruh hastalıklarında tedavi gayesiyle de kullanılmıştır. Bu tedaviye ruh çözümü, yapana ise psikanalist adı verilir. Aslına bakarsanız Freud’un ilk gayesi tedaviydi.

Teorinin ortaya atılmış olduğu yıllarda ruhî hastalıklar için geliştirilmiş tedavi teknikleri yoktu. Bu boşlukta ruh çözümü hızla yaygınlaştı. Tıbbın haricinde toplumsal ilimler tarafınca da benimsendi; bilimsel niteliği olan ve entellektüel hayatta güçlendi, batıda halk içinde da yayıldı ve popüler oldu. O denli ki, psikanalistler kendilerinden yardım isteyen hastalarına yetişemediler, arz ile talep arasındaki dengesizlik, meslekî gelir ve îtibar yönünden, psikanalizi en saygın meslekler arasına soktu.

Zaman içinde ruhî bozuklukların sebepleri aydınlatılmaya ve tedavi neticeleri ortaya çıkmaya başlayınca, yeni tedavi metodları ortaya atıldı ve ruh çözümü nerede ise terkedildi.

Freud’a Karşı Çıkan Bilim Adamları Kimler

Görüşlerini yaymış olduğu yıllarda Freud’un pekçok talebesi oldu. Fakat bunlardan bir kısmı, onun ateist (din tanımaz) görüşleri ve cinsiyeti ön plâna alması sebebiyle şiddetle saldırarak ondan ayrılmış, öteki bir kısmı ise, “cinsel haz” prensibini reddederek yeni teoriler kurmuşlardır. Freud’un görüşlerini devam ettirenler azınlıktadır.

Psikolojide ekol meydana getirmiş talebelerinin teorileri incelendiğinde, çoğunun Freud’u reddettiği görülür.

Alfred Adler (1870-1937), ruh çözümü teorisinin hepsini ve şuurdışı ile ilgili görüşleri geçersiz saydı. “Aşağılık duygusu”nu esas alarak “ferdi psikoloji”yi kurdu ve hastayı, çevresinin bir parçası olarak görmüş oldu. Adler’in teorisinde şahsiyet, cinsiyetle değil; ferdin kendisine, öteki insanlara ve topluma karşı geliştirdiği davranışların mahsulü olarak gelişir.

Freud’un insanı yıkıcı bir varlık olarak tanım eden, içgüdülerin esiri olarak sayan görüşlerine ve karamsarlığına karşılık, Adler, insanı çeşitli durumlara uyabilme kabiliyeti olan, muhteşem işleri başarabilen, insanların yücelmesi için yapıcı gayretler gösteren, iyi yada fena olmayı kendi iradesiyle seçen ve çevreye istediği şekli verebilen bir varlık olarak tanım etmiştir.

Freud gelişme teorisini, evlatları müşahede etmeden, yetişkinlerin özgür konuşmalarından edinmiş olduğu bilgilerle ortaya atmıştır. Oysaki Adler; evlatları ailede, okulda ve öteki eğitim merkezlerinde direkt incelemiştir.

Carl Gustav Jung (1871-1961) yaşam enerjisini cinsel hazza inhisar ettirmeye karşı çıktı ve psikolojiye “ortak alt bilinç” terimini getirerek, “Analitik psikoloji” adlı teorisini kurdu. Jung’un “kişilik teorisi”, Freud’çu psikanalizden daha azca kötümser ve daha çok mistik ve dinî temayüllüdür. İnsanın cinsiyet ve saldırganlık rollerine fazlaca daha azca ehemmiyet verir.

Otto Rank (1884-1939), “İnsanın doğarken dölyatağından ayrılması”nı ruhî çatışmaların çekirdeği olarak kabul etti. Ona nazaran insan, anne karnında pek mutludur ve yaşamı süresince da bu anlara hasretlik duyar.

Harry Stack Sullivan (1892-1949) nazaran nörozlar, güvensizlik hisleri ve şahıslararası münasebetlerde saygı kazanamamaktan ileri gelir. Erginlik öncesi çağda cinsiyetin mühim bir görevi yoktur.

Karen Horney (1885-1952) ise; şahsiyetin, davranışların ve davranış bozukluklarının teşekkülünde çevreye ve kültüre öncelik verdi. Çocuğun doğduğu andan itibaren yabancı, düşman bir dünya karşısında yalnız, yardımcısız, çaresiz bulunduğunu, bu durumdan ruhî çatışma duyduğunu ileri sürdü. “Temel anksiete” adını verdiği bu çatışmayı, nörotik belirtilerin deposu olarak görmüş oldu. Libido teorisini şiddetle reddetti.

Freud, yetişkinlere ilişkin davranışları, “çocukluk döneminde geliştirilen tepkilerin tekrarlanarak yaşanması ve onların değişik şekildeki ifadeleri” olarak açıklıyordu. Horney ise, yaşanmış olan vakit içinde davranışların ortaya çıkış şeklinin mânâ ve ehemmiyet taşımış olduğu görüşünü savundu.

Erich Fromm (1900-1980) kişilik gelişmesinde davranışa ve davranış bozukluklarında kültüre büyük ehemmiyet verdi. Fromm’a nazaran; sevgi ve kin, kuvvetli olma tutkusu ve boyun eğme isteği şeklinde insanlardaki karakter farklılıklarına sebep olan faktörlerin hepsi, toplumsal münasebetlerin neticeleriydi. Freud ise, bu tarz şeyleri, çocukluktaki cinsî saplantılarla açıklıyordu.

Gordon Allport, Abraham Maslow, Carl Rogers şeklinde psikologların kurduğu “hümanistik (insanî) psikoloji”, gövde ve ruh olarak ele almış olduğu insanı, dinî görüşe yakın mânâda değerlendiriyordu. Hümanistik model, müsbet bir insan tabiatı terimine sahipti. İnsan tabiatı esasta iyiliğe yönelikti. İnsan, “Freud’un iddia etmiş olduğu şeklinde içgüdülerinin yönettiği bir robot olmayıp, alınyazısını çizmekte, tercih hürriyetine haiz etken bir iştirakçi ve kendi kendisinin arkadaşıdır.”

Martin Heidegger, Jean-Paul Sartre, Edmund Husserl şeklinde öncüler ise, “eksistansiyel (varoluşçu) psikoloji”yi savundular. Bu psikoloji, insanoğlunun kendisini, yaşamakta olduğu vakit içinde var edebileceği ve değiştirebileceği prensibinden kaynaklandı. Bu ekole nazaran; insan yaşamı, geçmişi ve içgüdüleri ile sınırlanamaz.

Wilhelm Reich (1897-1957) Freud’un hayata iken reddettiği ve çatıştığı talebelerindendi. Marksistir. Freud’un cinsî haz prensibini, diğerlerin aksine aşırıya kaçan görüşlerle savunmuştur. O şekilde ki, Freud’u, teoriyi sulandırmak ve bozmakla itham etmiştir.

Reich’e nazaran, tüm ruh hastalıklarının sebebi cinsî bozukluklardır ve düzelmeleri, bu bozuklukların iyileşmesine bağlıdır. Bu yüzden, cinsiyet üstündeki tüm engellemeler kalkmalı ve cinsî münasebetler, özgür bırakılarak açıkta dahi yapılabilmelidir.

Reich, hekimliği esnasında, bazı ahlâk ve tıpdışı uygulamaları sebebiyle şarlatanlık ve sahtekârlıktan tutuklundı. Mahkemede “libido” adlı yaşam enerjisini bulduğunu iddia etti. Mikroskopta gösterebileceğini söylemiş oldu. Kimse birşey göremeyince ruh hekimlerinden teşekkül eden bilirkişi heyetine muayene ettirildi. Akıl hastası olduğu anlaşıldı. Bunun üstüne yatırılmış olduğu akıl hastanesinde ölünceye kadar kaldı.

Kısacası, talebeleri içinde Reich haricinde cinsî hazza Freud’un yüklediği fonksiyonu veren yoktur. Herbiri kendine nazaran bir kuram geliştirmiş, sayıları kadar görüş ortaya çıkmıştır. Hepsi de birbirlerini reddetmişlerdir.

Cenab Şehabettin’in bir sözünü hatırlayarak yazımızı bitiriyoruz:

“Körler elele de tutuşsalar, sonu ya bir yar, ya da bir çukurdur.”

KAYNAKLAR

1. Reich Freud Konu alıyor, W. Reich, Payel Yayınları, 1982, İst.
2. Psikalaniz ve Psikoterapi, Prof Dr. Orhan Öztürk, 1985, Ankara
3. Freud Düşüncesinin Büyüklüğü ve Sınırları, Erich Fromm, 1983, İst.
4. Psikalanizin Bunalımı, Erich Fromm, Dost Yay., 1982, İst.
5. Psikanalizin Babası Freud Kokainmandı, Bilim Dergisi, Nisan, 1985
6. The Effects of Psychotherapy, R.S. Rachman Pergamon Press, 1971
3. Müslüman Psikologların Çıkmazı. Malik Babikir Bedrî, İnsan Yayınları, 1984
4. Ruh çözümü ve Sonrası. Prof. Dr. Engin Geçtan. Hür Yayınları. 1981
5. Medikal Psikoloji, Prof. Dr. Rasim Adasal, Minnetoğlu Yayınları, 1977.
6. Rûhî Bunalımlar ve İslâm Rûhiyatı. Dr. Mehmed Tevfik, 1985.
7. Freud Düşüncesinin Büyüklüğü ve Sınırları. Erich Fromm. Arıtan Yayınevi. 1983

Merhaba ve yakarma ile…
Sorularla İslamiyet

Sorularlaislami… tarafınca Per, 15/03/2007 – 00:00 tarihinde gönderildi

adsense

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Freudçuluk Nedir ? İlmi Geçerliliği Var mıdır ?

Ne OLuşturmak Istiyorsunuz
Standart Soru
Kişilik testi gibi sorular hazırlayabilirsiniz.
Resimli Soru
Bilgi testi. Sorularla bilgi ölçümü yapın.
Anket
Etkili ve görsel anketler hazırlayabilirsiniz.
Makale
Başka sitelerden verileri kolayca entegre ederek listeler hazırlayabilirsiniz
Liste
Etkileyici Yazılar Oluşturabilirsiniz
Oylama Listesi
Kullanıcılar oluşturduğunuz içerikleri puanlayarak en iyi içeriği öne çıkarabilirsiniz.
Caps
Caps Resminizi seçip yükleyin
Görüntü
Resim veya Hareketli Resim
Gif
Hareketli Resimlerle etkileyici listeler oluşturabilirsiniz.