GERILEME DNEMIVE GERILEMEYI DURDURDURMA ABALARI

Lütfenlog in or register to like posts.
Yazı

1764 yilinda Rusya, Osmanlilarin toprak btnlgn güvence ettigi Lehistan’i
isgal etmis ve kaan mlteciler Osmanli sinirini geen Ruslar tarafindan
katledilmistir. Bu vaka zerine Osmanli Devleti Rusya’ya savas iln etmistir(1768).
Ruslar, Baserabya ve Kirim’i isgal ettikleri benzer biçimde, Ingilizlerin de yardimiyla, Baltik
filosonu Akdeniz’e gndererek, Mora Rumlarini isyana tesvik etmisler ve esme’de demirli
Osmanli donanmasini gafil avlayarak, gemileri yakmislardir. Ayrıca Misir’da da bir isyan
hareketi baslamistir. Ruscuk ve Silistre nlerinde Osmanli kuvvetlerinin mevzii basarilar
kazanmasinin ardindan II. Katerina, Lehistan isini halletmeyi plnladigindan Osmanlilarla
anlasma yapmayi kabul etmistir. I.Abdulhamit’in (1773-1789) basa gemesinden sonrasında
imzalanan Kk Kaynarca Antlasmasi ile (21 Temmuz 1774) Kirim Hanligi Osmanlidan
kopartilarak szde bagimsiz bir devlet olmus, Baserabya, Eflk, Bogdan Osmanlilarda
kalmis, sadece Azak ve Kabartay blgesi Rus hkimiyetine gemistir. Ruslar bu anlasmayla
Ingiltere ve Fransa’ya taninan kapitlsyonlari da kazanmis ve her yerde konsolosluk
fakat hakkini elde ederek, Osmanlinin i islerine karisabilecegi bir ortami kendine
hazirlamistir. Nitekim 1783’te Kirim’i isgal ve ilhak eden Rusya, Karadeniz’e hkim
olarak, sicak denizlere inme politikasini gereklestirme ynnde byk bir adim
atmis, Ortadokslari himaye bahanesiyle de Balkanlardaki nfuzunu kuvvetlendirmistir.

Rusya’nin niha amaci, Istanbul’u ele geirerek Bizans’i tekrardan diriltmek idi.
Iste bu maksatla, Osmanli Devleti’ni bölme etmek zere Avusturya ile gizli saklı bir anlasma
yapildi. Bu anlasmayi haber alan Osmanli Devleti, Prusya ve Ingiltere’nin de tahrikiyle
Rusya’ya karsi savas ati. Halkin infialine yol açan Kirim’i geri almak Osmanlinin en
byk arzusuydu. Sadece bu savasa Rusya’nin mttefiki olan Avusturya’nin da
katilmasiyla, Osmanlilar iki cephede birden mcadele etmek zorunda kaldilar(1788).
Avusturya’ya karsi iki kez savas kazanildi. Belgrat ve Banat ele geirildi. Sadece
Rusya’ya karsi dogu cephesinde basari saglanamadi. Bu tarihlerde Osmanli tahtina III.
Selim ikmisti (1789-1807). III. Selim Isve ile bir anlasma yaparak Rusya’ya karsi bir
mttefik kazanmisti. Sadece Rusya Bkres ile Kk Eflk’i almis, ardindan da Belgrat
ve Bender dsmst. 1790’da Avusturya Imparatoru II.Joseph lnce i ayaklanmalar
bas gstermis ve Fransiz ihtilalinin tesirleri bu lkede de hissedilmeye baslanmisti.
Bunun zerine yeni Imparator II.Leopold, Zistovi anlasmasini imzalayarak Osmanlilarla
olan savasi sona erdirdi (1791). Bu anlasma mevcut statkoyu muhafaza eden maddelerden
ibaretti. Rusya ile de, Ispanya’nin araciligiyla Yas Baris Antlasmasi imzalandi (1792).
Rusya’nin savas sirasinda isgal ettigi yerlerden yalnız zi, anlasmayla verilmis
oluyordu. Hem Avusturya hem de Rusya bu anlasmalarla, Fransa ve Lehistan’daki gelismelere
dikkatlerini verirken, Osmanli Devleti de lüzumlu islahatlari yapmak iin bir soluklanma
zamani bulabilecekti.

Kaynak: Osmanli zamanı

by Muhammed Faruk

Reactions

0
0
0
0
0
0
Already reacted for this post.

Reactions