İhtiyaç olmadan, birinden bir şey istemek haram mıdır?

Lütfenlog in or register to like posts.
Yazı
Sual Detayı

– Hadika adlı eserde şöyleki bir madde yer almakta:

“Yoksulluk olmadan bir şey istemek haram olduğu şeklinde, ücretsiz bir şekilde başkasına iş gördürmek de haramdır. Başkasının çocuğuna iş gördürmek daha büyük günahtır.” (Hadika, II/267)

– Burada geçen “yoksulluk olmadan bir şey istemek” kapsamına neler girmektedir?

– Burada kastedilen ihtiyacı yokken birinden mal, eşya yada para talep etmek midir, yoksa değişik manalar da var mıdır?

Yanıt
Yanıt

Kıymetli kardeşimiz,

“Hadika” adlı kitap, İmam Birgivi’nin “Tarikat-ı Muhammediyye” adlı tasavvufi eserinin şerhidir. Yaratı daha oldukca tasavvufi yorumlar içermekte olup, bir fıkıh deposu yada fetva kitabı değildir. Aktardığınız satırlarda kasdolunan manayı daha iyi anlayabilmek için, bu ibareleri kitabın bütünlüğü içinde değerlendirmek uygun olacaktır.

Soruda geçen mevzu, “ihtiyacı olmadığı halde dilencilik yapanlar ve bunu alışkanlık haline getirenler” hakkındadır.

Nitekim Peygamber Efendimiz (asm) şöyleki buyurmuştur:

“Dilenmek sadece şu üç kişiye caizdir:

1) Toprağa yapıştıran fakirliğe uğrayana (son aşama yoksul düşene),
2) Altından kalkamayacak derecede borç altına girene,
3) Para bulmak için kan parası yüklenen hiç kimseye.”

Başka bir rivâyette ise dördüncü bir koşul getirilir:

“Oldukça acı veren müzmin bir hastalığa kapılan kimse ihtiyacı kadar isteyebilir.” (Ebû Dâvud, Zekât 26)

Hadisten açıkça anlaşılan odur ki, çalışamayacak kadar mağdur, sakat ve özürlü olan şahıs, kendisine bakacak bir kimse yoksa, devlet de yardım etmiyorsa, sadece zarurî ihtiyacını telâfi edebilecek kadar başkalarından isteyebilir, dilenebilir. Borçluluk hali de buna eklenmektedir.

Bu zarurî hâlin haricinde, dilenciliği sırf bir geçim vasıtası haline getirenler büyük bir sorumluluk altına girmektedir. Bu çeşit kimselere Peygamber Efendimiz (asm)’in ikazı şöyledir:

“Her kim malını çoğaltmak için insanlardan mallarını isterse, o sadece ve sadece ateş parçası ister. Artık bunun ister azını, isterse çoğunu ister.” (Müslim, Zekât 35)

Bu hadis-i şerif, ihtiyacı olmadığı halde dilenmeyi caiz görmeyip cehennem azabını netice verecek bir iş bulunduğunu ifadeyle haram saymaktadır.

İşte haram işleyenlerin sayısının artmaması için bu tür kimselerin türemesine meydan vermemek lâzımdır.

Duhâ sûresinde geçen “Bir şey isteyeni geri çevirip azarlama.” mealindeki âyet-i kerimeden esas maksat, ilmî bir sorun soranı, bir şey öğrenmek isteyeni geri çevirmemektir. Yoksa her isteyeni boş çevirmemek şeklinde anlaşılmamalıdır. Şundan dolayı bu takdirde dilenciliğe yol açılmış olur. (bk. es-Sâvî, 4/330)

Bu itibarla bir kişinin kendisi için zaruri olmayan bir şeyi başkasından, baskı ve zorlama yapmadan istemesi haram değildir.

Başkasının evladı yada herhangi bir çalıştırdığı kişiye maaşını, ücretini vermemek caiz değildir. Sadece bir şahıs gönüllü olarak ötekinin işinde, ona ücretsiz bir şekilde destek olabilir.

Slm ve yakarış ile…
Sorularla İslamiyet

saika87 tarafınca Pa, 03/11/2013 – 01:03 tarihinde gönderildi

Reactions

0
0
0
0
0
0
Already reacted for this post.

Reactions

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir