İmamla beraber namaz kılarken cemaat ne vakit slm vermeli?

Lütfenlog in or register to like posts.
Yazı

Kendisinden rivayet edilen bir görüşe gore Ebû Hanife, cemaatin imamla beraber slm vermesi icap ettiğini söylemiştir. Onun delili, Buhârî’de geçen ve İtbân b. Mâlik el-Ensârî’nin rivayet etmiş olduğu “Biz Resûlullâh ile beraber namaz kıldık, o slm verdiği zaman ikimiz de verdik” (Buhârî, Ezân, 153) hadisidir.

Kendisinden rivayet edilen öteki görüşe gore Ebû Hanife ve Hanefi mezhebinin öteki âlimleri İmam Muhammed ve Ebû Yusuf ile öteki mezhep imamları İmam Şâfiî, İmam Mâlik ve Ahmed b. Hanbel ise cemaatin imamdan sonrasında slm vermesi icap ettiğini söylemişlerdir. Bu görüşte olanlara gore cemaat, imama tabidir. Doğal olarak olan ise arkadan gelir. Eğer imamla birlikte slm verirlerse doğal olarak olmaktan çıkmış, beraber hareket etmiş olurlar. Bundan dolayı cemaat, imamdan sonrasında slm vermelidir.

Meşhur muhaddislerden İbn Hacer, yukarıdaki hadisle ilgili olarak Zeyn b. Müneyyir’in şu şekilde söylediğini nakletmiştir:

“Buhârî’nin bu hadisi buraya alması iki ihtimale göredir:

Birincisi: Cemaat, imam selama başladıktan sonrasında slm vermeye adım atar. Doğrusu imam selamı bitirmeden cemaat da selama başlamış olur.

İkincisi: Cemaat, imam selamı bitirdiği vakit slm vermeye adım atar. Buna gore şunu söylemek mümkündür: İmam Buhârî’nin kullandığı bu mevzu (bâb) başlığı iki anlama da gelebildiğine gore müçtehit lüzumlu araştırma ve araştırmaları yaptıktan sonrasında dilediği görüşü tercih edebilecektir.”

Sonrasında İbn Hacer kendisi şu şekilde demiştir: “Küçük bir ihtimal de şudur: İmam Buhârî, ikincisinin koşul olmadığını söylemiş olabilir. Şu sebeple buradaki lafız ikincisinin koşul olmadığını, her iki şekilde de slm verilebileceğini, cemaatin hangisini yaparsa yapsın her ikisinin de caiz olacağını göstermektedir.” (Ebu’l-Fadl Şihâbuddîn Ahmed İbn Ali İbn Hacer el-Askalânî: Fethu’l-Bârî bi Şerhi Sahîhi’l-Buhârî, Ta’lîk: Abdurraûf Sa’d vd., Mektebetu’l-Külliyyâti’l-Ezheriyye, y.y., 1978; c: 4, s. 250, 831. hadisin şerhi.)

Bizlere gore de imam sağa slm verdikten sonrasında cemaat sağa, imam sola slm verdikten sonrasında cemaat de sola slm vermelidir. Doğrusu imamla aynı anda değil, imamdan sonrasında…

Burada namaz kıldıran kişilere, bilhassa de cami imamlarına, uzatarak slm vermemeleri icap ettiğini hatırlatmak yararlı olacaktır. Zira selamı uzatarak değil, uzatmaksızın vermek sünnettir. Ebû Hureyre radıyallâhu anh’tan gelen rivayete gore, o şu şekilde demiştir:

“Selamı(n kelime ve harflerini) uzatmamak sünnettir.” (Tirmizî, Salât, 224; Ebû Dâvûd, Salât, 185-186)

Bu rivayeti naklettikten sonrasında İmam Tirmizî, şu açıklamayı yapmıştır:

“Bu hadis hasen sahihtir. İlim adamları bu şekli müstehap görmüşlerdir. İbrahim en-Nehaî’nin şu şekilde söylediği rivayet olunur: Tekbir ve slm uzatılmaksızın yapılmalıdır.”

“İbn Seyyidi’n-Nâs: Ulemâ, slm lâfızlarını tek tek söylemenin ve onu uzatmamanın müstehap bulunduğunu söylemişlerdir. Bu mevzuda ulemâ içinde ihtilâf bilmiyorum der. Namazda yalnız selamın değil, intikal tekbirlerinin de imam tarafınca uzatılmaması gerekir. Şu sebeple bu uzatma imamın muktedîden (kendisine uyanlardan) sonraya kalmasına sebep olmaktadır.” (Sünen-i Ebû Dâvûd Çeviri ve Şerhi, Necati Yeniel, Hüseyin Kayapınar, Denetim: Mehmed Cenk, Şamil Yayınevi, İstanbul, 1988, c: 4, s. 57)

Cevabın yayımlandığı yer için bkz: Yahya Şenol-Enes Alimoğlu, İnsanlık Zamanı Süresince O Namaz, Süleymaniye Vakfı Yayınları, 3. Baskı, İstanbul, 2016, s. 182-184.

Reactions

0
0
0
0
0
0
Already reacted for this post.

Reactions

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir