Müslüman aklı ile düşünmek iyi mi olur?


390
390 points


Göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün değişik oluşunda aklıselim sahipleri (yüce’l-elbâb, lübb sahipleri) için düzgüsel olarak ibretler vardır. Onlar ayakta dururken, otururken, yatarken hep Tanrı’ı anarlar; göklerin ve yerin yaratılışını düşünürler (ve şöyleki niyazda bulunurlar): “Rabbimiz! Sen bunu boş yere yaratmadın, seni tenzih ve takdis ederiz. Bizi cehennem azabından koru!” (Âl-i İmran, 3/190-191).

Yukarıda mealini okuduğumuz âyetlerde Tanrı Teâlâ, Müslüman aklına ve onunla erişilen bilgiye, kendisiyle kurulan ilişkiye işaret ediyor.

Müslüman aklı ile düşünmeyenler de yere, göğe, gece ile gündüzün değişik oluşuna, hâsılı beşerin beş duyu ve aklı ile algıladığı maddi varlıklar bakıyor, onlar üstünde düşünüyorlar, bir tek onların düşünceleri yarım (kalbi, lübbü, füâdı, basireti, nefs-i mülheme ve mutmainneyi dikkatsizlik eden) akıl olduğundan “insan-evren ve Yüce Yaratıcı” arasındaki birlikteliğin bilgisine ulaşamıyorlar.

Aklı tam olarak kullanan müminler ise hem kendi varlıkları hem de yakından uzağa evren hakkında informasyon edindikçe ve bu bilgiler üstünde tam akıl (bu manada lübb) ile düşündükçe Tanrı’a ulaşıyorlar, O’na inanç ve ibadetle yaklaşıyor, keyfiyetsiz beraberliğin emsalsiz coşku ve huzurunu yaşıyorlar.

Müslümanlar iyi mi maddi ve askeri güçte ötekilerden ileri olmak mecburiyetinde iseler ve bu lüzumlu ise iç ve dış âlem üstünde tam akıl ile düşünmek ve bilgiye ulaşmak da inanç, yakarma, rahatlık ve sükûn yolunda her an artarak devam edecek olan yolculukları için gereklidir. Ne yazık ki ümmet bugün her iki alanda da üzerine düşeni dikkatsizlik etmiş, nükleer silaha ve savunmaya haiz olan ötekilere gore zayıf düşmüş olduğu şeklinde aklını da yarım kullanarak din alanında “rasyonelleşmiş”; yarım akılla anlamaya yönelmiş, maddileşmiş, dünyevileşmiş, satıhta kalmış, burnunun ucunu göremez hale gelmiştir.

Gene âyete dönelim:

İnsanın kendinde ve çevresinde var olanlar ile olup bitenlerin tamamı, tam akıl ile düşünenlere gore “Tanrı’ın âyetleridir”. Tanrı iyi mi Kur’an âyetleri ile kullarına hitap ediyorsa aynı güçte ve açıklıkta evren âyetleri ile de hitap etmektedir. İşte bu âyetleri de doğru anlayabilmek için lübbe; özetlemek gerekirse “öz akla, tam akla, kalbi de ihtiva eden akla” gerekseme vardır. Mümin bu akıl ile ayakta, otururken, yatarken; özetlemek gerekirse tüm hallerinde Tanrı’ı anar, kendisi ve çevresinin yaratılışı, var oluşu, denge ve düzeni…  üstünde düşünür (tefekkür eder), bu tefekkür onu Rabbine ulaştırır, bu vuslet içinde mümin, huzurunda olmanın benzeri olmayan zevki ve heyecanı içinde Rabbi ile konuşmaya adım atar ve “Ya Rabbi, Ya Rabbi….!” der, yanar, yakınır, nazlanır, niyazlanır, ağlar, güler…; Rabbine yöneldikçe, ibadete devam ettikçe imanı güçlenir, bilimsel ve irfanı artar; işte dünyada aden yaşamı budur.

Yazıyı, hicrî 320 senesinde vefat eden Horasanlı âlim ve sûfî el-Hakîm et-Tirmizî’nin, “sadr, kalb, füâd, lübb ve akıl” mevzusunda yazdığı risalesinden, lübb ile ilgili ifadesini çevirerek bitireyim:

“Bil ki, lübb bir tek şu vasıfları ve özellikleri taşıyan müminlerde olur: Onlar Rahman’ın hususi kullarıdır, onların aslolan işi Mevlâ’ya itaat ve dünya ile nefs-i emareye sırtlarını dönmektir, bu hal onlara takvâ elbisesini giydirmiş, onları türlü belalardan korumuştur; işte bu yüzden Tanrı onlara “ülü’l-elbâb: lübb sahipleri) demiş, hitabında/kitabında onlara hususi bir yer ayırmış, oldukça yerde onları övmüş, kimi süre de sertçe uyarmıştır.” (s. 59).


Beğendin mi ? Arkadaşlarınla ​​paylaş!

390
390 points

Sizin Reaksiyon nedir?

Ağlıyorum Ağlıyorum
0
Ağlıyorum
Sevimli Sevimli
0
Sevimli
Nayır Nolamaz Nayır Nolamaz
0
Nayır Nolamaz
Beğenmedim Beğenmedim
0
Beğenmedim
Komik Komik
0
Komik
Sevdim Sevdim
0
Sevdim
Hayran Kaldım Hayran Kaldım
0
Hayran Kaldım
Başarılı Başarılı
0
Başarılı
KuraniKerimde

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Ne OLuşturmak Istiyorsunuz
Standart Soru
Kişilik testi gibi sorular hazırlayabilirsiniz.
Resimli Soru
Bilgi testi. Sorularla bilgi ölçümü yapın.
Anket
Etkili ve görsel anketler hazırlayabilirsiniz.
Makale
Başka sitelerden verileri kolayca entegre ederek listeler hazırlayabilirsiniz
Liste
Etkileyici Yazılar Oluşturabilirsiniz
Oylama Listesi
Kullanıcılar oluşturduğunuz içerikleri puanlayarak en iyi içeriği öne çıkarabilirsiniz.
Caps
Caps Resminizi seçip yükleyin
Görüntü
Resim veya Hareketli Resim
Gif
Hareketli Resimlerle etkileyici listeler oluşturabilirsiniz.